Wybór odpowiedniego filamentu to kluczowa decyzja dla każdego, kto zajmuje się drukiem 3D. Dwa najpopularniejsze materiały na rynku to PLA i PETG. Choć na pierwszy rzut oka mogą wydawać się podobne, różnią się one znacząco pod względem właściwości, wymagań druku i zastosowań. Zrozumienie tych różnic pozwoli Ci dokonać świadomego wyboru i osiągnąć najlepsze rezultaty dla Twoich projektów.
Wybór między PETG a PLA kluczowe różnice dla Twoich wydruków 3D
- PLA jest łatwiejszy w druku i idealny do prototypów oraz modeli dekoracyjnych, ale mniej wytrzymały i odporny na temperaturę.
- PETG oferuje wysoką wytrzymałość mechaniczną, elastyczność i odporność na warunki zewnętrzne, sprawdzając się w funkcjonalnych częściach.
- Główne różnice dotyczą odporności termicznej (PLA mięknie przy 60°C, PETG wytrzymuje do 75-85°C) oraz reakcji na uderzenia (PLA pęka, PETG się ugina).
- PETG wymaga wyższych temperatur druku i podgrzewanego stołu, a także jest bardziej podatny na "nitkowanie" i higroskopijny.
- PLA jest łatwiejszy w post-processingu (szlifowanie, malowanie), natomiast PETG jest trudniejszy w obróbce i usuwaniu podpór.
- Dostępne są ulepszone wersje obu filamentów, takie jak PLA+ i Easy PETG, oferujące zwiększone właściwości lub łatwość druku.
PETG czy PLA: poznaj kluczowe różnice przed kolejnym wydrukiem
Zanim zagłębimy się w szczegóły, warto zrozumieć podstawy. PLA, czyli kwas polimlekowy, to poliester pochodzenia roślinnego, często wytwarzany ze skrobi kukurydzianej. Jest biodegradowalny i stanowi świetny wybór dla osób ceniących ekologiczne rozwiązania. Z kolei PETG to modyfikacja popularnego PET-u, tego samego materiału, z którego wykonuje się butelki na napoje. Dodatek glikolu sprawia, że jest on mniej kruchy i bardziej odporny na ciepło niż jego pierwowzór. Oba materiały należą do grupy termoplastów, co oznacza, że można je wielokrotnie przetwarzać pod wpływem ciepła.
Porównując wytrzymałość mechaniczną, PETG zdecydowanie wygrywa. Jest bardziej elastyczny i znacznie lepiej znosi uderzenia. Kiedy obciążymy go siłą, raczej się ugnie, niż pęknie. PLA, choć jest twardszy i sztywniejszy, jest przez to bardziej kruchy. Pod wpływem silnego uderzenia czy nagłego obciążenia, wydruk z PLA może po prostu się rozpaść. Jeśli więc tworzysz części, które mają być narażone na dynamiczne obciążenia, PETG będzie lepszym wyborem.
Kwestia odporności termicznej to kolejny punkt, w którym te dwa filamenty znacząco się różnią. PLA zaczyna tracić swoje właściwości i mięknąć już w temperaturze około 60°C. Wyobraź sobie, że zostawiasz wydruk z PLA w samochodzie w letni, słoneczny dzień istnieje duże ryzyko, że ulegnie on deformacji. PETG jest znacznie bardziej odporny na ciepło i zachowuje swój kształt nawet do temperatury 75-85°C. To sprawia, że jest on lepszym wyborem do zastosowań, gdzie temperatura może być wyższa.
PETG wykazuje również lepszą odporność na działanie czynników zewnętrznych. Jest bardziej odporny na chemikalia takie jak kwasy, zasady czy oleje, a także na wodę i promieniowanie UV. To sprawia, że jest on idealnym materiałem do tworzenia elementów przeznaczonych do użytku na zewnątrz lub w wilgotnych środowiskach, podczas gdy PLA może być bardziej podatny na degradację w takich warunkach.
Estetyka wydruków również się różni. PLA często daje gładsze, bardziej matowe lub jedwabiste wykończenie, a jego gama kolorystyczna jest praktycznie nieograniczona. Dostępne są również ciekawe warianty z domieszkami, na przykład imitujące drewno czy metal. PETG zazwyczaj charakteryzuje się błyszczącym, lekko przezroczystym wykończeniem, które w niektórych zastosowaniach jest bardzo pożądane. Choć paleta kolorów PETG również jest szeroka, to właśnie PLA często króluje w przypadku modeli, gdzie liczy się każdy detal wizualny.
Druk w praktyce: który filament jest łatwiejszy w obsłudze i czego wymaga Twoja drukarka?
Dla początkujących adeptów druku 3D, PLA jest zazwyczaj pierwszym wyborem i nie bez powodu. Jest niezwykle łatwy w druku. Wymaga niższych temperatur, charakteryzuje się minimalnym skurczem materiału podczas stygnięcia, co znacznie zmniejsza ryzyko podwijania się wydruku (tzw. warping), a także jest mniej podatny na problemy z przyczepnością do stołu roboczego.
Jeśli chodzi o wymagania sprzętowe, PLA drukuje się w niższych temperaturach zazwyczaj dysza powinna mieć temperaturę w zakresie 190-220°C. Podgrzewany stół roboczy nie jest absolutnie konieczny, choć temperatura 50-60°C może poprawić przyczepność pierwszej warstwy. PETG natomiast jest bardziej wymagający. Potrzebuje wyższych temperatur dyszy, w przedziale 220-250°C. Co więcej, podgrzewany stół roboczy jest w tym przypadku absolutnie kluczowy, z temperaturą od 60°C do nawet 90°C, aby zapewnić dobrą adhezję i zapobiec odkształceniom.
Podczas druku z PETG najczęściej spotykanym problemem jest tzw. nitkowanie (stringing). Są to cienkie, pajęczynopodobne nitki plastiku, które pozostają między elementami modelu podczas ruchu głowicy. Na szczęście, można temu zaradzić, odpowiednio kalibrując temperaturę, prędkość retrakcji i prędkość druku. PLA, choć łatwiejszy, może być bardziej kruchy, co oznacza, że podczas usuwania podpór lub przy próbie zgięcia, może pękać.
Warto również pamiętać o higroskopijności PETG. Materiał ten chłonie wilgoć z otoczenia, co może negatywnie wpływać na jakość wydruku, prowadząc do "strzelania" filamentu w dyszy i powstawania nieestetycznych defektów na powierzchni. Dlatego tak ważne jest przechowywanie PETG w szczelnych opakowaniach z pochłaniaczem wilgoci i suszenie go przed drukiem, jeśli był narażony na działanie powietrza przez dłuższy czas.
Po wydruku: jak wygląda obróbka modeli z PLA i PETG?
Pod względem obróbki końcowej, czyli tzw. post-processingu, PLA jest zdecydowanie bardziej przyjazny. Jest łatwiejszy do szlifowania, klejenia i malowania. Można go wygładzać różnymi metodami, aby uzyskać idealnie gładką powierzchnię. PETG, ze względu na swoją większą wytrzymałość i elastyczność, może być trudniejszy w obróbce. Usuwanie podpór z modeli PETG bywa bardziej problematyczne, ponieważ materiał jest bardziej wytrzymały i może wymagać większej siły, co zwiększa ryzyko uszkodzenia samego modelu.
Zastosowania w realnym świecie: konkretne przykłady, które pomogą Ci wybrać
Zastanawiasz się, do czego konkretnie najlepiej nadają się te dwa filamenty? Oto kilka przykładów:
-
PLA:
- Prototypy i modele koncepcyjne
- Figurki kolekcjonerskie i figurki do gier
- Elementy dekoracyjne, wazony, ozdoby
- Zabawki dla dzieci (jeśli nie wymagają dużej wytrzymałości)
- Modele architektoniczne
-
PETG:
- Funkcjonalne części mechaniczne, np. trybiki, obudowy narzędzi
- Elementy narażone na wilgoć, np. uchwyty do łazienki, doniczki
- Części do dronów i robotyki, gdzie liczy się wytrzymałość na uderzenia
- Komponenty pracujące na zewnątrz, narażone na zmiany temperatury
- Narzędzia i uchwyty
Warto również wspomnieć o kontakcie z żywnością. Choć oba materiały są poliestrami, nie każdy filament nadaje się do kontaktu z żywnością. Na rynku dostępne są jednak specjalne wersje PLA i PETG, które posiadają odpowiednie certyfikaty bezpieczeństwa. Zawsze sprawdzaj specyfikację producenta, jeśli planujesz tworzyć przedmioty mające kontakt z jedzeniem.
Werdykt: jak świadomie wybrać między PETG a PLA do Twojego następnego projektu?
Aby ułatwić Ci podjęcie ostatecznej decyzji, przygotowałem tabelę porównawczą, która zestawia kluczowe cechy obu filamentów:
| Cecha | PLA | PETG |
|---|---|---|
| Wytrzymałość mechaniczna | Twardy, sztywny, ale kruchy | Elastyczny, odporny na uderzenia, mniej kruchy |
| Odporność termiczna | Niska (mięknie ok. 60°C) | Średnia (wytrzymuje do 75-85°C) |
| Łatwość druku | Bardzo łatwy, idealny dla początkujących | Średnio trudny, wymaga większej uwagi |
| Wymagania sprzętowe | Niższe temperatury dyszy (190-220°C), stół opcjonalny (50-60°C) | Wyższe temperatury dyszy (220-250°C), stół obowiązkowy (60-90°C) |
| Odporność na warunki zewnętrzne | Niska (wrażliwy na UV i wilgoć) | Dobra (odporny na wodę, chemikalia, UV) |
| Estetyka | Gładkie, matowe/jedwabiste wykończenie, szeroka gama kolorów | Błyszczące, lekko przezroczyste wykończenie |
| Post-processing | Łatwy (szlifowanie, malowanie, klejenie) | Trudniejszy (szczególnie usuwanie podpór) |
| Typowe zastosowania | Prototypy, modele dekoracyjne, figurki | Funkcjonalne części, obudowy, elementy zewnętrzne |
Warto również wspomnieć o nowoczesnych wariantach filamentów. Na rynku pojawiają się ulepszone wersje, takie jak PLA+, które oferują zwiększoną wytrzymałość mechaniczną, zachowując przy tym łatwość druku PLA. Istnieją także mieszanki typu "Easy PETG", zaprojektowane tak, aby zminimalizować problemy z nitkowaniem i ułatwić druk. Coraz popularniejsze staje się również rPETG, czyli filament wykonany z materiałów pochodzących z recyklingu, co jest świetną opcją dla osób dbających o środowisko.
Podsumowując, jeśli dopiero zaczynasz swoją przygodę z drukiem 3D, cenisz sobie łatwość obsługi i chcesz tworzyć estetyczne modele, wybierz PLA. Kiedy jednak potrzebujesz wydruków o podwyższonej wytrzymałości, odporności na temperaturę i warunki zewnętrzne, a także tworzysz funkcjonalne części mechaniczne sięgnij po PETG. Świadomy wybór materiału to pierwszy krok do sukcesu w druku 3D.
